Wetenschap

Mentaliseren is het vermogen om te begrijpen wat anderen denken, voelen en bedoelen, en deze inzichten gebruiken om je eigen keuzes te maken. Dit helpt kinderen om zich in anderen te verplaatsen en te bedenken hoe ze zelf willen reageren. Het ontwikkelen van mentaliseren is belangrijk voor het maken van goede keuzes in sociale situaties.

Mentaliseren komt niet vanzelf; kinderen moeten deze vaardigheid leren. Ouders spelen hierbij een belangrijke rol door met hun kinderen te praten over gevoelens en gedachten. Door dit te doen, kunnen ouders hun kinderen helpen om beter te begrijpen wat anderen voelen en om empathischer en weloverwogen keuzes te maken.

Deze theorie ligt onder de Brussengame. Dat komt omdat de brussengame onderdeel uit maakt van Affect-us, een Academische werkplaats, die zich richt op het ‘versterken van sociale relaties’. De game is voor jonge kinderen (6-9) en daarom is dit een passend model.

Een oude, maar nog steeds geldende gedachte in de pedagogiek.

Johan Heinrich Pestalozzi (1746-1827) was een Zwitserse pedagoog die veel invloed had van Rousseau. Hij geloofde dat iedereen zich goed kon ontwikkelen door een opvoeding in balans.

Pestalozzi vond dat het belangrijkste was dat mensen, zowel kinderen als volwassenen, in harmonie (hart) waren met zichzelf en hun omgeving. Pas daarna konden ze verder leren en groeien, door zowel met hun handen te werken (praktijk) als met hun hoofd (leren).

Het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie werkt o.a. met dit model om veerkracht van kinderen te vergroten.

Ziekte is meer dan de afwezigheid gezondheid, het gaat erover wat ons veerkracht geeft (6 domeinen). Lees er alles over www.MijnPositieveGezondheid.nl

ositieve gezondheid gaat over verschillende aspecten van het leven die bijdragen aan welzijn:

• Positieve ervaringen zoals geluk, hoop en liefde.

• Positieve eigenschappen zoals vitaliteit, doorzettingsvermogen en wijsheid.

• Positieve instituties, oftewel manieren waarop organisaties en instellingen een positief verschil kunnen maken in de maatschappij.

Het draait dus om meer dan alleen het ontbreken van ziekte; het gaat ook om het bevorderen van een goed leven in verschillende opzichten.

De leerstijlen van Kolb

In het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties zijn er twee artikelen die belangrijk zijn voor het concept van samen beslissen met kinderen in de medische kindzorg, bijvoorbeeld:

• Artikel 12: Het recht van kinderen om hun mening te geven over zaken die hen aangaan. Dit betekent dat kinderen betrokken moeten worden bij beslissingen die invloed hebben op hun leven, bijvoorbeeld in het gezin, op school of in de zorg. Hun mening moet serieus worden genomen, afhankelijk van hun leeftijd en volwassenheid.

• Artikel 19: Het recht op bescherming tegen geweld en misbruik. Dit artikel gaat over het waarborgen van de veiligheid van kinderen, maar in de context van samen beslissen benadrukt het dat kinderen recht hebben op informatie en bescherming, zodat ze weloverwogen keuzes kunnen maken en zich gehoord voelen in besluitvormingsprocessen

Deze artikelen waren de basis voor de broers- en zussenboeken: hoe kwetsbaarder de situatie is, hoe belangrijker het is om ze toe te passen.

Het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een beperking benadrukt het belang van inclusie en gelijke kansen voor mensen met een beperking. Het verdrag erkent ook het risico van sociaal isolement voor gezinnen die zorgen voor een kind of familielid met een aandoening. Dit isolement kan niet alleen de persoon met een beperking zelf treffen, maar ook de broers en zussen, oftewel de brussen.

Het verdrag onderstreept dat ook de rechten van brussen beschermd moeten worden. Ze hebben recht op steun, aandacht en de mogelijkheid om zich te ontwikkelen zonder de last van overmatige zorgverantwoordelijkheid. Dit betekent dat zowel de gezinsleden als de brussen zelf toegang moeten hebben tot ondersteunende diensten die hun welzijn bevorderen en sociale isolatie helpen voorkomen.

Onderzoek: ‘The overall quality of my life as a sibling is all right,
but of course, it could always be better’. Quality of life of siblings of children with intellectual disability:
the siblings’ perspectives jir_1393 87..101 T. Moyson & H. Roeyers

Hieruit kwamen de 9 domeinen van de kwaliteit van leven met wie Anjet Brouwer – van Dijken samenwerkten bij de eerste Broers en zussenboeken en de Brussengame.

In de medische (kind)zorg speelt samen beslissen een belangrijke rol, vooral in het kader van de Wet op de geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO).

Volgens de WGBO moeten artsen niet alleen de ouders, maar ook het kind (afhankelijk van zijn leeftijd en ontwikkelingsniveau) betrekken bij de beslissingen over behandeling.

Dit betekent dat kinderen het recht hebben om geïnformeerd te worden en hun mening te geven over medische keuzes die hen aangaan. Samen beslissen helpt om zorg te bieden die zowel medisch verantwoord als afgestemd is op de wensen en het welzijn van het kind.

Veel informatie en leuke animaties op: https://kinderrechtenindezorg.nl/samen-beslissen-met-kinderen

Zoals een animatie met 5 tips aan zorgprofessionals.

Kees Klomp ‘Een beweging van Hoofd naar Hart’

De veranderbeweging die Kees Klomp voorstaat, draait het om een verschuiving van een rationele, resultaatgerichte benadering (hoofd) naar een meer empathische, menselijke benadering (hart). Klomp pleit voor een samenleving waarin niet alleen prestaties en efficiëntie belangrijk zijn, maar waar ook ruimte is voor betrokkenheid, zingeving en verbinding.

Dit idee van “hoofd naar hart” raakt aan hoe we met elkaar omgaan in het dagelijks leven: meer aandacht voor elkaar als mensen, minder voor de abstracte doelen of meetbare resultaten. In de maatschappij van de toekomst, volgens Klomp, zouden we niet alleen moeten streven naar materieel of economisch succes, maar ook naar een samenleving waarin waarden als empatie, welzijn en duurzaamheid centraal staan.

In die zin kan “hoofd naar hart” ook betekenen dat we in onze werk- en privérelaties, maar ook in ons maatschappelijk engagement, steeds meer kiezen voor langdurige verbindingen en bewuste keuzes die rekening houden met het grotere geheel, in plaats van kortetermijnwinst of louter rationele voordelen.

Het is een pleidooi voor een culturele verschuiving waarin we vanuit gevoel en betrokkenheid samenwerken, in plaats van enkel vanuit intellect en efficiëntie.

Model van Charles Eisenstein, Amerikaanse filosoof,

Charles Eisenstein, een Amerikaanse filosoof en schrijver, onderzoekt in zijn werk de manier waarop we als samenleving omgaan met symptomen, systemen en verhalen. Hij stelt dat veel van de problemen in de wereld voortkomen uit het dominante verhaal van afscheiding: de overtuiging dat mensen, natuur en economie los van elkaar staan.

Eisenstein pleit voor een veranderend verhaal waarin we erkennen dat alles met elkaar verbonden is, en dat we alleen door systemisch te denken en ons bewust te zijn van de onderliggende verhalen, werkelijke verandering kunnen bewerkstelligen.

Hij benadrukt dat de symptomen van maatschappelijke en ecologische crisis niet geïsoleerd gezien moeten worden, maar dat we naar de diepere systemen en verhalen moeten kijken die deze crisis aandrijven. In zijn visie ligt de oplossing in het hervinden van verbondenheid, empathie en collectief handelen.

In de training A+Life ‘hoe je leven beter voor je laten werken’ gaan we hiermee aan de slag.

In zijn baanbrekende boek Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ (1995) introduceert Daniel Goleman het concept van emotionele intelligentie (EQ), waarmee hij de nadruk legt op het belang van emoties in ons persoonlijke en professionele leven. Goleman stelt dat succes niet alleen bepaald wordt door intellectuele capaciteiten (IQ), maar juist door het vermogen om emoties te herkennen, begrijpen en effectief te beheren — zowel bij jezelf als bij anderen. Hij onderscheidt vijf kerncomponenten van EQ: zelfbewustzijn, zelfregulatie, motivatie, empathie en sociale vaardigheden. Goleman benadrukt dat emotionele vaardigheden essentieel zijn voor leiderschap, samenwerking en het navigeren van complexe sociale situaties, en dat deze vaardigheden zelfs meer invloed kunnen hebben dan traditionele cognitieve vaardigheden bij het bereiken van succes en welzijn.

In The Neuroscience of Trust (2017) legt Paul Zak uit hoe oxytocine, het hormoon dat een sleutelrol speelt bij het opbouwen van vertrouwen, de basis vormt voor sterke, effectieve relaties binnen organisaties en met klanten.

Zak toont aan dat vertrouwen niet alleen afhangt van financiële of rationele prikkels, maar dat het ook gevoed wordt door empathie en het effectieve gebruik van verhalen. Wanneer bedrijven oprecht empathie tonen en verhalen gebruiken die resoneren met klanten, kan dit het gevoel van verbondenheid en vertrouwen versterken, wat leidt tot hogere klanttevredenheid en loyaliteit.

Deze principes hebben ook een positieve invloed op de bedrijfscultuur, omdat ze bijdragen aan een werkomgeving waarin medewerkers zich gesteund voelen, wat de algehele productiviteit en samenwerking bevordert.

Verhalen creëren een emotionele verbinding, terwijl empathie de brug slaat tussen cognitieve en emotionele behoeften, en zo zowel interne als externe relaties versterkt.